Chokchai Prasert
เมื่อทะเลไทยไม่ใช่แค่แหล่งท่องเที่ยว แต่เป็นบ้านที่ต้องดูแล
ทุกปี ภาพข่าวขยะพลาสติกลอยเต็มอ่าว Loh Samah ใกล้ Maya Bay ในหมู่เกาะพีพี กลายเป็นสัญญาณเตือนว่าการท่องเที่ยวทะเลไทยกำลังเผชิญวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่รุนแรงขึ้น เมื่อเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติเก็บขยะพลาสติกได้ถึง 6 ถุงใหญ่จากอ่าว Loh Samah เพียงแห่งเดียว
แต่ท่ามกลางปัญหานี้ กำลังเกิดเรื่องราวที่แตกต่างออกไป นั่นคือการตื่นตัวของ ชุมชนเกาะ ที่ลุกขึ้นมาจัดการขยะด้วยตัวเอง และกำลังสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับการท่องเที่ยวทะเลไทย
Koh Samet ถึง Koh Libong: โมเดลที่พิสูจน์แล้ว
รายงานจาก SustaiNation เปิดเผยว่าชุมชนบนเกาะไทยตั้งแต่ เกาะเสม็ด ถึง เกาะลิบง กำลังดำเนินการลดขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว แยกขยะที่ต้นทาง และเปลี่ยนการอนุรักษ์ให้เป็นมาตรฐานการท่องเที่ยวใหม่ ผู้นำท้องถิ่นยังตั้งข้อสังเกตถึงการเปลี่ยนผ่านจากโฟมและพลาสติกไปสู่วัสดุธรรมชาติ ขณะที่นักท่องเที่ยวเริ่มใช้ถุงพลาสติกน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด
ที่ หาดปากเมง ประเทศครั้ง WWF ประเทศไทยร่วมกับภาคการท่องเที่ยวได้ดำเนินโครงการลดขยะพลาสติกที่เชื่อมโยงกับระบบนิเวศหญ้าทะเลซึ่งเป็นแหล่งอาหารของพะยูน โดยมีร้านอาหาร 16 แห่งเข้าร่วมโครงการ ลดการใช้น้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติกประมาณ 1,600 ขวดต่อสัปดาห์
ผลลัพธ์ที่สำคัญที่สุดคือสิ่งที่เรียกว่า “Pak Meng Model” — โมเดลการจัดการขยะชายฝั่งที่ขับเคลื่อนโดยชุมชน บนหลักการเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ซึ่งชุมชนสามารถคัดแยกขยะได้กว่า 500 กิโลกรัมใน 6 เดือน และกำลังกลายเป็นต้นแบบที่ขยายผลไปยังพื้นที่อื่น
Phi Phi Leh: บทเรียนที่ยังต้องแก้
ในทางกลับกัน สถานการณ์ที่อ่าว Loh Samah เกาะพีพีเลห์ ยังคงเป็นเครื่องเตือนใจว่าความท้าทายยังมีอยู่จริง เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติต้องเก็บขยะพลาสติกจำนวนมาก โดยเฉพาะในช่วงมรสุม เมื่อกระแสน้ำพาขยะจากภายนอกเข้ามาในพื้นที่อนุรักษ์ทางทะเล เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่าการจัดการขยะในแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลต้องการ ความร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งชุมชน ผู้ประกอบการ และนักท่องเที่ยว ไม่ใช่แค่ความพยายามของเจ้าหน้าที่อุทยานเพียงอย่างเดียว
แนวโน้มนักท่องเที่ยว: 48% เลือกเดินทางนอกฤดูกาลเพื่อลดความแออัด
ข้อมูลจาก Agoda Sustainable Travel Survey 2026 แสดงให้เห็นว่านักท่องเที่ยวเอเชียกำลังปรับพฤติกรรมเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดย 48% ระบุว่าเดินทางนอกช่วงฤดูกาลท่องเที่ยว (off-peak) เพื่อลดความแออัด ซึ่งเป็นการกระทำที่พบมากที่สุด รองลงมาคือการสนับสนุนธุรกิจท้องถิ่นหรือการท่องเที่ยวโดยชุมชน (39%) และการเลือกที่พักที่มีการรับรองด้านความยั่งยืน (37%)
พฤติกรรมเหล่านี้สอดคล้องกับแนวทางที่ชุมชนเกาะกำลังผลักดัน เพราะการกระจายนักท่องเที่ยวออกจากช่วงพีคไม่เพียงลดแรงกดดันต่อระบบนิเวศ แต่ยังช่วยให้ชุมชนสามารถจัดการทรัพยากรและขยะได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สิ่งที่นักท่องเที่ยวทำได้
การสนับสนุนเกาะปลอดขยะไม่ใช่เรื่องยาก นักท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากการนำขวดน้ำแบบใช้ซ้ำ หลีกเลี่ยงถุงพลาสติก และเลือกที่พักที่เข้าร่วมโครงการจัดการขยะ การท่องเที่ยวบนเกาะเหล่านี้ยังเปิดโอกาสให้ผู้เดินทางได้เรียนรู้จากชุมชนโดยตรง เช่น การทำความสะอาดชายหาดร่วมกับคนท้องถิ่น หรือการเยี่ยมชมศูนย์จัดการขยะชุมชน ซึ่งทำให้การเดินทางไม่ใช่แค่การพักผ่อน แต่เป็นการมีส่วนร่วมในการดูแลทะเลไทยอย่างแท้จริง
